Start ontstekingsprocedure.
Zes, vijf, vier…
…drie, twee, een, nul.
Alle motoren draaien.
Lancering.
Het is lente 1969.
We zijn in basisschool Ed White in El Lago, Texas…
…een voorstad in Zuid-Houston vlakbij NASA.
De gebeurtenis op deze beslissende dag die alles in beweging zette?
Pauze in groep zes.
Dat ben ik niet. Dat is Ricky Rodriguez, een van mijn maatjes bij kattenkwaad.
De regels waren veranderd. Je mocht de bal niet naar mensen gooien…
…wat het leukste was aan kickball.
Het was even wennen.
Dat is Mr St. George, onze gymleraar, die Ricky naar de muur brengt.
Hij was een erg bijzonder tuchtmeester.
Hij tekende een cirkel op de dichtstbijzijnde muur.
Doe je neus daarin, en houdt hem erin.
Altijd net iets hoger dan comfortabel was…
…zodat je op je tenen stond tot het einde van de les.
Die ene keer dat mijn neus tegen de muur moest, was ik er klaar voor.
Je moest ongemerkt je voeten uit elkaar zetten…
…en een beetje lager zakken op 't cruciale moment van zijn berekening.
Doe je neus daar.
Dat ben ik. Stanley.
Iedereen noemde me Stan, tenzij ik problemen had natuurlijk…
…of op de eerste schooldag als ze de namenlijst voorlazen.
Bij kickbal was ik een korte stop en algemene field rover…
…en moest ik van mijn teamleden alles vangen wat ik kon.
Ik was ook een best indrukwekkende kicker.
Terug naar hoe het allemaal begon.
Die mannen veranderden mijn leven voor altijd.
Dat is ons kind.
NASA GEHEIM
We zagen je op 't kickbalveld en spraken je leraren. We zijn onder de indruk…
…van enkele natuurkundeverslagen…
…en 't is goed dat je drie jaar op rij de presidentiële fitheidsprijs won.
We vinden je de perfecte kandidaat voor deze missie.
Missie?
Waarvoor?
Tijd speelt een rol, dus we komen meteen ter zake.
We bouwden de maanlander per ongeluk…
…wat te klein.
Dat laten we ons niet vertragen.
Hoe is dat gebeurd? -Ben je goed in wiskunde?
Ja. -Haal je een tien voor elke toets?
Nee. -Oké.
We zijn erg dichtbij, maar we moeten deze…
…per ongeluk kleinere versie op de maan testen, en snel…
…en een kind als jij moet ons helpen om sneller dan de Russen op de maan zijn.
Waarom stuur je geen chimpansee?
Jij spreekt meer woorden van de Engelse taal.
Stan, je bent onze enige hoop.
Kom op, wat zeg je? Doe het voor je land.
Doe het voor de vrije wereld.
Geweldig.
Geheime training start na het schooljaar. -Geheim?
Zeer geheim, Stan. Dit is een geheime operatie. Ze bestaat niet.
Deze ontmoeting? Nooit gebeurd.
Niemand mag dit weten.
Niet je ouders. Niet je broers. Niet je zussen.
Niemand.
Wacht.
Hoe komen we hiermee weg?
Waar denkt iedereen dat ik ben?
Zomerkamp. Je bent aanbevolen, toegelaten en kreeg een beurs voor Kamp Grizzly…
…een natuurkamp net buiten Lake Traverse, Michigan.
Je ging eind mei en bleef bijna heel juni.
Heel eerlijk waren het weer en de insecten lastig, maar je vond het leuk.
Erg leuk.
Sommige dingen vergeet je nooit.
MISSIESIMULATIE EN TRAININGSCENTRUM
Oké, pauze.
Laten we dit even vergeten. We komen hier later op terug.
Ik vertel je eerst over het leven toen, 'n geweldige tijd en plek om kind te zijn.
Als je in het gebied rond Houston woonde eind jaren 60, vooral vlakbij NASA…
…leek je te zijn waar sciencefiction tot leven kwam.
De optimistische technologische toekomst was nu…
…en we waren in het centrum van alles wat nieuw en beter was.
Het ruimteprogramma nam natuurlijk het voortouw.
Naar de maan gaan werd het doel…
…in president Kennedy's toespraak aan Rice University in Houston.
Maar waarom de maan?
Waarom dit als ons doel kiezen?
Ze kunnen ook vragen:
'Waarom de hoogste berg beklimmen?'
'Waarom, 35 jaar geleden, over de Atlantische Oceaan vliegen?'
'Waarom speelt Rice tegen Texas?' We kiezen ervoor naar de maan te gaan.
We kiezen ervoor naar de maan te gaan in dit decennium en andere dingen te doen…
…niet omdat ze makkelijk zijn, maar omdat ze moeilijk zijn.
Het Space Center werd verplaatst naar de rand van de stad in 1962.
In datzelfde jaar begon Houston het eerste overdekte stadion te bouwen.
Het achtste wereldwonder.
De Astrodome.
Bij de ceremonie…
…groef men niet in de aarde met schoppen…
…maar schoten de functionarissen met Colt .45-pistolen in de grond.
De dome had het eerste geanimeerde scorebord…
…met allerlei leuk beeldmateriaal.
Het leukste was als een Astro een homerun sloeg…
…of, zoals ze zeggen, de bal in een Astro-baan brachten…
…wat een enorm elektronisch vuurwerk afstak.
Dit was de eerste plek met kunstgras.
Het kunstmatige oppervlak moest niet besproeid, gemaaid of gewied worden…
…en drukte dit tijdperk perfect uit.
Alles was nieuw, door mensen gemaakt en dus beter.
Ook al zei Joe Namath dat je op beton leek te spelen…
…de natuur en de aardse beperkingen leken te worden overwonnen.
Niemand betwijfelde dat we in ons leven…
…de optie zouden krijgen om op de maan of een planeet te wonen…
…in een koepelvormige ruimtekolonie.
Door het tempo van deze technologische innovaties…
…konden we ons zo inbeelden dat we ouder dan honderd jaar zouden worden.
In het ziekenhuis bijvoorbeeld…
…perfectioneerden DeBakey en Cooley de harttransplantatie.
Nog dichter bij huis…
…waren we een van de eerste regio's in het land met een drukknop-telefoon.
Moet je horen.
Het was zo cool. Geen nummer meer draaien. En je kon liedjes spelen met de tonen.
M'n zus Vicky was de muzikale van het gezin.
Ze was de oudste, gevolgd door Steve…
…dan Jana, Greg, Stephanie, en dan ik.
Toon wat je kunt.
Goed.
Hallo?
Ja, ons land was in oorlog.
Steden stonden in brand, en overal brak de hel los.
Vanuit het perspectief van een kind in een voorstad…
…was dat beperkt tot de televisie.
En als kind vind je het allemaal normaal.
Nog een rel.
Nog een beroemde leider vermoord.
Zo gedragen volwassenen zich.
In ons gezin belichaamde alleen Vicky…
…de generatiekloof van de tijd.
Ze was de enige van ons die wist wat er in de wereld gebeurde of erom gaf.
We kwamen het dichtst bij de actie toen we in Houston waren met mam…
…vlakbij de universiteit waar ze toen eeuwig leek te studeren.
Kijk hoe ze zich kleden. -Zij?
Daarom zijn we verhuisd naar de voorstad.
Om weg te zijn van dit soort mensen.
De normale mensen zijn bang.
Nee, je zus kletst uit haar nek.
We verhuisden door het werk van pap. Hij was het beu elke dag te pendelen.
Begrepen?
Oké, mam. -Begrepen.
Begrepen.
Mam, is dat een hippie?
Ja, dat is een hippie.
En die?
Z'n haar is niet lang genoeg.
Maar hij draagt wijde pijpen.
Oké. Ja, dat is een hippie.
Ik vind hippies leuk.
In die nieuwe voorsteden ten zuiden van Houston…
…verschenen er overal huisvestingen.
Onze buurt was vol huizen in aanbouw.
Het land was volledig vlak.
Het enige wat op een heuvel leek, was het viaduct bij de snelweg.
We hebben het over kustvlakten, zo'n tien meter boven zeeniveau.
Er was niet genoeg afvoer…
…dus als het wat langer regende, overstroomde alles.
Kijk. Een waterslang.
Elke keer.
Deze plek kende geen geschiedenis. Alles wat je kon zien was gloednieuw.
Nieuwe en eindeloze winkelcentra met supermarkten, hamburgerrestaurants…
…en, het beste van alles…
…een bowlingbaan en speelhal.
Minstens een keer per week gingen we naar de bowlingbaan.
We bowlden als onze ouders betaalden…
…maar als we alleen waren, waren we in de speelhal.
We ontwikkelden een systeem dat ons schamele zakgeld uitbreidde.
Voor een kwartje per persoon kregen we een RC Cola voor 15 cent…
…en een flipperkastspel voor tien cent.
We focusten op de spelen die we beheersten, zoals Aquarius.
Alle druk lag op het eerste spel.
Onmiddellijk winnen, om te blijven spelen…
…maar ook om de machine te vullen met gratis spelen.
Als 't tijd was om naar huis te gaan, verkochten we ze voor vijftig cent…
…aan iemand ouder die het 'n goede deal vond.
Een deel van de verlokking was dat de lokale vandalen hier rondhingen.
We bewonderden hun branie…
…en hun methodes om het systeem te verslaan…
…of ze nu de zwaartekracht van de machines verminderden…
…of een spel kregen zonder er geld in te doen.
Als je het goed deed, startte de machine een nieuw spel.
Het was meesterlijk.
Ik probeerde dat de volgende jaren, maar kwam er nooit achter.
We hadden een van de eerste voltooide huizen in de straat…
…en de hele buurt leek een bouwwerf die te grabbel was.
Je kon een fort bouwen met het weggeworpen hout.
Dat moest genoeg zijn, want boomhutten waren nog decennia verwijderd.
Pap, is dit niet stelen?
Zoals ik het zie, rekenden ze ons te veel aan voor het huis…
…dus ze zijn het ons verschuldigd.
Het is maar wat multiplex. Ze missen het nooit.
Ik weet nog steeds niet of mijn pap zuinig was en moeite had om rond te komen…
…of eerder een oplichter.
Trek het terug. Trek het net strak.
Maar het doel van dit gezin was om zo veel mogelijk geld te besparen.
Mooi.
Je bent niet klaar. Doe het pistool terug op mijn benzinetank.
Knijp het handvat volledig open.
Til de slang op van achter naar voor.
Dat is mijn benzine in de slang. Ik betaalde ervoor.
Pap… -Dat weet hij.
Ook al stond pap in voor verzending en ontvangst bij NASA…
Ga die Russen maar verslaan.
Begrepen, kameraad.
…en verdiende hij blijkbaar genoeg voor een gezin met zes kinderen…
…schaamde ik me dat hij een klerk was…
…en niet iemand die iets te maken had met de missies.
Er is wel en niet een mogelijkheid tot bevordering…
Hij leek zo ver als maar kon van een astronaut.
Mijn pap richt zich op coördinaten…
…zodat als de astronauten in de oceaan landen…
…de marine hen kan ophalen.
Als de aftelprocedure eindelijk de lancering bereikt…
…is het mijn pap die op de knop drukt en alles lanceert.
Toen ik naar huis wandelde…
Ik was een fabeldichter.
Een mooiere manier om te zeggen 'leugenaar'.
Ik ging wat dichterbij.
Toen besefte ik…
…dat er draden aan hem hingen die omhoog reikten naar de ruimte.
Hij was een soort robot.
Ik hoopte hem vandaag mee te brengen…
…maar plots werd hij omhoog getrokken aan die draden.
Mrs Ulrich zei dat je niks bij je had voor je spreekbeurt.
Ik sprak wel, maar ze moesten het zich inbeelden.
Ze zegt dat je de klas vertelde…
…dat je vader ingepland staat voor de Apollo 14 of 15 in 1972.
Lieverd, is dat waar?
Waarom kan pap niets belangrijks doen bij NASA?
Het is wat beschamend. -Stan.
Je vader heeft hard gewerkt om de top van zijn departement te bereiken.
Hij regelt alles wat daar binnengaat…
…van een pen tot een ruimtepak. Hij is belangrijk, oké?
Oké.
Ik vroeg me gewoon af waarom hij geen astronaut of iets cools kon zijn.
Lieverd, niet iedereen kan een astronaut zijn.
Iedereen doet z'n deel. Er zijn veel mensen voor nodig.
Ook je vader. Begrepen?
Begrepen. -Goed.
Het was waar.
Een buur achter ons werkte aan de helmen.
De vaders van meerdere vrienden waren ingenieurs.
De moeder van 'n klasgenote maakte de pakken.
Iedereen leek iets te doen voor NASA.
Pap deed ook zijn deel, hoe beperkt ook in mijn ogen.
Zoals ik zei…
…ik was de laatste van zes in ons Brady Bunch -gezin…
…en de enige geboren in de jaren zestig.
Tegen dat ik er was…
…legden mijn ouders niet langer alles vast wat hun kinderen deden.
Ik werd opgenomen in 't bestaande systeem, maar dat was het ook.
Ik sta amper op familiefoto's of -video's. Mijn broers en zussen plaagden me erover.
Zie je dat je er nergens opstaat?
Ze willen 't niet zeggen, maar je bent geadopteerd.
Mam en pap kunnen het niet zeggen, maar je komt uit een weeshuis.
Ze kozen je uit een hoop huilende baby's.
Erg grappig.
Ik leerde later dat mam na mijn geboorte dat nieuwe ding nam, de pil…
…maar het de priester nooit vertelde om niet verbannen te worden.
Dan had je onze buren, de familie Patek, die duidelijk geen anticonceptie namen…
…want zij kregen nog elk jaar een kind.
Hun moeder was zo overwerkt…
…dat ze de kinderen soms elastiekjes gaf om op te kauwen tussen de maaltijden.
Ze was geobsedeerd door hygiëne.
Ze hield hun huis spik en span…
…en daarvoor zette ze al haar kinderen bijna de hele dag buiten.
Behalve de pasgeborene.
Ze zette de op-een-na-jongste buiten bij de ouderen…
…terwijl ze binnen bleef met de jongste en poetste.
Af en toe gebeurde er zoiets.
Maar op de een of andere manier overleefden we onze jeugd.
Wacht.
Hun vader zat na het werk…
…meestal de hele avond in de open garage sigaren te roken.
Hij deed zijn deel om het huis schoon te houden.
Wij zessen vormden een leger werkers…
…hielden het huis en de tuin schoon en voerden onze systemen met precisie uit.
Naast eindeloos buitenwerk…
…was m'n grootste klus binnen alle vuilnisbakken legen.
Ik weet niet of ze toen plastic zakken hadden…
…maar dat maakte niet uit, want we gebruikten oude winkeltassen…
…die snel lekten…
…afhankelijk van de vloeibare rommel die iedereen weggooide.
Natuurlijk moest ik nadien de vloer poetsen.
Misschien konden we het niet betalen, maar we gingen zelden naar een restaurant.
Mam was een genie in maaltijden doen verschijnen en dagen laten meegaan.
De ingeblikte ham aten we op zondag met bruine suiker en ananas.
Maandag was er ham-ovenschotel, dinsdag broodjes met ham…
…en de bonensoep van woensdag had de rest van de ham.
Andere basisproducten waren tomatensoep en tosti's…
…tonijnschotel met chips…
…pasteitjes, gehaktbrood…
…eindeloze variaties van kip, en natuurlijk veel maïspap.
Leuke dingen waren gevulde eieren, zelfgemaakte ijsjes, Weense worstjes…
…en bij speciale gelegenheden: popcorn.
Het was de eerste golf van de drilpudding-rage.
Schoolmaaltijden waren 'n eigen productie. Elke zondagavond hielpen we mam…
…en maakten we systematisch broodjes voor school voor een hele week…
…om in te vriezen en 's avonds te ontdooien…
…voor elke dag van de schoolweek.
Soms waren ze niet helemaal ontdooid…
…en had je een half bevroren, kleffe witte boterham met worst.
De ouders van pap woonden in een oude buurt in Houston.
We gingen langs in het weekend.
Blijf er zachtjes op tikken.
Tot het rechttrekt.
Zie je?
Een nagel gaat eeuwig mee, dus gooi ze nooit weg.
Zorg voor een goede opbergplek.
Mijn grootouders' reactie op het meemaken van de crisis…
…was denken dat het elk moment opnieuw zou gebeuren.
Sla niet op je vingers.
Ze bewaarden alles van de geringste waarde en hergebruikten al het mogelijke.
Je hebt het beet.
Ze hergebruikten zelfs keukenpapier, waardoor je je afvroeg…
…wat is het nut van keukenpapier ten opzichte van een doek?
Maar we zeiden nooit iets.
We gaan niet naar…
Mijn grootmoeder ging om de zes maanden met ons naar The Sound of Music.
Ik weet niet of de film jarenlang speelde of dat ze hem steeds terugbrachten.
Het was gewoon een uitje met oma…
…die, net als haar filmkeuzes…
…een lieve dame was waar je niets slechts in kon zien.
Mijn andere grootmoeder was meer gespannen en paranoïde…
…maar erg amusant.
Ze verbleef lange periodes bij ons…
…en trakteerde ons op samenzweringstheorieën…
…en doemscenario's.
We weten nu dat JFK niet stierf die dag in Dallas.
De arme man werd een plant door het hersentrauma van de kogels.
Ze houden hem in leven in afzondering op een Grieks eiland.
Ze dachten dat we 't niet aankonden onze president als plant te zien…
…dus schermen ze ons af van de echte feiten.
Het is 't eiland van Aristoteles Onassis.
Dat verklaart z'n huwelijk met Jackie.
Volgens haar ging de wereld naar de haaien…
…en snel.
Overbevolking verstikt de planeet.
Binnen enkele jaren is er geen weg meer terug.
Wetenschappers zeggen dat de wereld niet meer dan 3,5 miljard mensen aankan.
Op een bepaald moment in de jaren zeventig…
…stort de voedselvoorziening in voor de meeste mensen op aarde…
…wat leidt tot massale hongersnood en oorlog en schaarste.
Geen idee hoe ze bijblijven met de doden…
Genoeg, mam. Stop met die paranoia-praat.
Je maakt de kinderen bang en mij gek. Je zwijgt maar niet. Stop toch.
Stop.
Het kost elk jaar meer dan $4,5 miljard om het afval weg te rijden…
Met zulke dreigingen was de toekomst vaak angstaanjagend.
Als alles zo doorging…
…zouden we tot onze knieën in het afval staan en gasmaskers dragen.
Ze maakten iedereen goed bang.
Het moet gewerkt hebben.
President Nixon ondertekende de Clean Air Act en de Clean Water Act…
…en vervuilen werd al snel onaanvaardbaar.
Dat, jonge Steven, is het verschil tussen een boer en blank uitschot.
Een boer gooit zijn blikjes op de autovloer…
…achterin z'n wagen. Blank uitschot gooit zijn blikjes uit het raam…
…en vervuilt.
Dat is niet goed.
Dus we zijn boeren?
O, nee.
Een boer laat de blikjes gewoon liggen.
Jij ruimt ze op als we terug thuis zijn.
Neem het stuur.
Wat? -Rijd.
Dat klopt.
Drinken en rijden was toen niet verboden.
Je mocht alleen niet wettelijk dronken zijn.
Doe een wens.
Pap, ik…
Ik weet nog dat hij het lipje in het bier liet vallen.
Ik weet niet of het een ritueel was of paps poging tot niet-vervuilen.
Hoe dan ook, het werd gewaardeerd…
…want die lipjes lagen overal en je kon je voeten eraan snijden.
Maar ik hoorde dat zes mensen per jaar stikten…
…als het lusje er terug uitkwam en ze het inslikten.
Ik dacht altijd dat dit de dag kon zijn.
Maar zoals zoveel andere doemscenario's gebeurde het gelukkig nooit.
Alle dissonantie was veel om te verwerken voor 'n jonge geest.
Aan de ene kant ging de wereld naar de verdommenis.
We hadden oorlog in Vietnam…
…maar nog enger was de Koude Oorlog met de Sovjet-Unie…
…die elk moment een waterstofbom op ons konden laten vallen.
We waren de laatste zoek-dekking-generatie.
Het is een bom. Zoek dekking.
Ik dacht niet dat onder dit tafeltje zitten…
…veel goeds zou doen tegen verdamping of stralingen.
Maar wat maakt het uit. Je deed de oefening.
Aan de andere kant was de toekomst cool en optimistisch.
We gingen naar de maan en daar voorbij.
Je werd makkelijk meegezogen in de belofte van de toekomst…
…en de gedachte dat wetenschap en techniek alles zouden oplossen.
Bovenaan, als belichaming van al die positieve emoties, stond NASA…
…en natuurlijk de astronauten zelf.
De namen rollen nog steeds van de tong.
De originele Mercury-mannen, John Glenn, Scott Carpenter, Alan Shepard…
…Walter Schirra, Gordon Cooper…
…Gus Grissom, Deke Slayton.
Dan werden de Apollo-namen vertrouwd.
Pete Conrad, Neil Armstrong, Buzz Aldrin…
…Michael Collins, Frank Borman…
…James Lovell, Gene Cernan…
…John Young, Alan Bean.
Ze waren de moedigsten. De besten.
Dit is een speciale reportage van CBS News.
Amerika's eerste drie Apollo-astronauten zijn omgekomen door een steekvlam…
…in hun maanschip vanavond tijdens 'n lanceerplatformtest…
Toen Gus Grissom, Roger Chaffee en Ed White stierven…
…tijdens een test voor Apollo 1…
…huilde mam.
Onze school heette al basisschool Ed White voor de tragedie.
Nadien werd het een gedenkteken.
Maar de wereld veranderde, en ook hoe we onszelf zagen.
Toen Apollo 8 de beroemde aardopgang-foto maakte boven de maan op kerstavond…
…gaf het ons aardbewoners een nieuw perspectief.
Daar waren we, allemaal samen op die zwevende blauwe bal in de ruimte.
Men zei dat binnenkort, als mensen echt begrepen wat het betekende…
…er een bewustzijnsverschuiving zou zijn en er geen oorlogen meer zouden zijn.
In ons kleine deeltje van die blauwe bal waren er overal waar je keek…
…verwijzingen naar NASA en de bemande ruimtevluchten.
Onze speeltuin had een raketglijbaan die je kon besturen.
Iedereen wist dat ruimteschepen geen stuur hebben, maar maakt niet uit.
De ruimterace was alomtegenwoordig in onze cultuur.
Het kwam overal voor…
…inclusief reclame en promoties, hoe belachelijk ook.
Hé. Ik ben Sam de Raketman.
We gaan naar de maan met buitenaardse besparingen.
Hoe dichter ze bij de maan komen, hoe lager onze prijzen.
We verhandelen alles.
Tweedehands ruimteschepen, maanlanders, zelfs tweedehandsauto's.
Op school was het altijd hetzelfde ritueel op lanceringsdagen.
De leraar rolde een tv naar binnen.
We keken zo'n vijf minuten naar de raket op het platform…
…en dan telden we samen met de tv de laatste tien seconden af.
Tien, negen, acht…
…zeven, zes, vijf, vier…
…drie, twee, een, lancering.
We zijn opgestegen.
Dan staarden we naar het scherm terwijl de raket de lucht in vloog.
Natuurkunde was zo boeiend omdat het de actualiteit leek.
Het was gerelateerd aan astronomie, kosmologie en Apollo.
Tot Edwin Hubble het tegendeel bewees in 1922…
…dachten mensen dat het universum misschien enkel ons sterrenstelsel was.
Nu weten we dat we een van 100 miljard sterrenstelsels zijn.
We hebben nog geen bewijs van andere zonnestelsels…
…die draaien om afgelegen sterren of planeten buiten onze negen.
De kans dat we de enige negen planeten in het universum zijn…
…en dat we de enige planeet zijn met leven…
…hebben we berekend op één op de tien miljard triljoen.
Ja, wat er ook gebeurde in de formatie van ons zonnestelsel…
…gebeurt ongetwijfeld ook in andere. Toch?
Overal vind je dezelfde materialen, zwaartekracht en omstandigheden.
Kortom, het kan niet dat we alleen zijn.
Het is een kwestie van tijd tot er een ontmoeting is…
…met andere wezens van elders in het universum.
Als dat niet al gebeurd is.
We gingen al naar Jupiter en daar voorbij in de film 2001…
…en we zouden daar ongetwijfeld snel zijn.
Ik was er zo door gefascineerd…
…dat ik de diepere betekenis wilde uitleggen…
…aan iedereen die luisterde.
En als hij voorbij Jupiter gaat, gaat hij door een soort gekke tijdsprong.
Er flitsten allemaal felle lichten en plots is hij in een oude kamer…
…en dan is hij een oude man.
Dan ziet hij de zwarte plaat…
…dezelfde van Jupiter…
…aan de voet van zijn sterfbed.
Of niet?
Hij reikt ernaar, probeert 't aan te raken…
…en verandert dan in een baby die nog niet eens geboren is.
Terug.
Zoals ik zei, het was overal om ons heen.
Men zei dat mensen van onze leeftijd…
…ooit op huwelijksreis zouden kunnen gaan naar de maan.
Tegen het einde van de eeuw zouden we op een vlucht naar Mars kunnen zitten.
Het was allemaal zo dichtbij.
De astronauten vlogen letterlijk over ons heen in jets…
…want de Ellington vliegbasis lag even verderop.
Het was niet ongebruikelijk om 'n zoef te horen, laag in de hemel…
…een jet te zien die voorbijvliegt en snel verdwijnt…
…en dan de supersonische knal te horen van de geluidsmuur die doorbroken wordt.
We renden na school snel naar huis…
…om naar Dark Shadows te kijken, een show waar we bezeten door waren.
Het was een bizar en eng verhaal…
…over een aristocratische familie in een kasteel aan zee…
…en een tijdloze vampier, Barnabas Collins.
Tv zelf voelde als een strijd. Alleen al een goede ontvangst hebben…
…in dit tijdperk van antennes en drie grote zenders was een uitdaging.
Dan, of toch in ons gezin, moest je je gebied afbakenen…
…en fysiek verdedigen wat er de komende dertig minuten op tv kwam.
Er speelden de hele avond zoveel goede shows.
De keuze was moeilijk, en ze stelden je nooit teleur.
The Beverly Hillbillies…
…Gunsmoke…
…My Three Sons…
…The Munsters, Bonanza…
…Bewitched…
…Star Trek…
…Adam-12, Get Smart…
…Gomer Pyle, Batman…
…Gilligan, Flipper…
…Petticoat Junction, Andy Griffith, I Dream of Jeannie, The Addams Family…
…Dick van Dyke, The Green Hornet, McHale's Navy…
…Mission: Impossible, Green Acres, Hogan's Heroes…
…Dragnet en Hawaii Five-O om er enkele te noemen.
Dan waren er nog alle shows met maar één seizoen…
…die veelal vergeten zijn, maar niet door mij.
In The Time Tunnel zijn twee wetenschappers verdwaald in de tijd…
…en belanden ze altijd op bepalende momenten.
The Titanic, Little Bighorn, Ford's Theatre.
Er was een show genaamd It's About Time…
…een komedie over twee astronauten die bij hun terugkeer…
…terechtkomen in 'n tijdsprong.
Nu leven ze in de prehistorie met holbewoners en dinosauriërs.
Ik ga hier weg. -Ik ook.
Het was ook de eerste golf van syndicatie…
…waarbij shows van iets eerder ook steeds vertoond werden.
's Avonds laat waren er nog aflevering van Twilight Zone.
Toen ik erg jong was, voor ik wist wat het was…
…noemde ik het De enge vliegende oogbolshow.
Een dimensie van zicht.
Een dimensie van geest.
Je gaat naar een land van schaduw en substantie, van dingen en ideeën.
Dan waren er zaterdagochtenden.
We stonden vroeg op en staarden naar testpatronen…
…en wachtten tot de pret begon.
Laat op zaterdagavond was er een lokale show, Weird…
…die opende met een eng stuk op theremin.
Welkom bij Weird.
Ze vertoonden films als Attack of the 50 Foot Woman…
…The Incredible Shrinking Man…
…The Thing, The Beginning of The End…
…The Blob…
…Attack of the Mushroom People.
Alles met mutaties veroorzaakt door atoombommen.
Onze uitzendingsdag zit erop. -Slaap lekker.
Nu onze nationale hymne.
Het eindigde rond middernacht, en de zenders stopten met uitzenden.
Zet alles uit.
Op zondagavond tijdens 't schooljaar bekroop ons een gevoel van angst.
The Wonderful World of Color…
…zoals het heette voor het The Wonderful World of Disney werd…
…droop van dit melancholische gevoel.
School dreigde de volgende ochtend, dus hoe goed die show ook was…
…de vrijheid en het plezier van het weekend liepen ten einde.
Een keer per jaar…
…was er een speciale uitzending van The Wizard of Oz.
We kwamen allemaal samen om te kijken.
Het gaat binnenkort naar kleur, en…
Het was zoveel meer dan een film.
Tot we een kleuren-tv hadden, was alles in zwart-wit…
…zelfs Oz.
Of het nu in kleur of zwart-wit was…
…de vliegende apen joegen m'n zus Stephanie…
…onder de dekens of de kamer uit.
De oorlog in Vietnam was altijd in het avondjournaal…
…en vond zijn weg in nagenoeg alles.
Vorige week zijn 148 Amerikanen gedood in de oorlog…
Voor een kind was het verwarrend.
Volwassenen gaven ons altijd een schuldgevoel.
Eet allemaal je bord leeg. Er zijn hongerige kinderen in Vietnam.
We waren in oorlog met hen, bombardeerden hen…
…maar we gaven om hun hongerige kinderen?
VAN: HOUSTON AAN: VIETNAM
Hier.
Het was een perfecte buurt om in op te groeien…
…door de vele jonge gezinnen met kinderen van onze leeftijd.
Een spel spelen was geen probleem.
We speelden in iemands voortuin, op straat, of voor sommige dingen…
…gingen we naar waar de woonwijk eindigde.
Er was een groot veld met een waterzuiveringsstation.
We noemden het Rioolpark.
Als het regende of 's nachts…
…bedachten m'n broer Greg en ik een honkbalspel om in de garage te spelen.
Astro-superster Jim Wynn is aan slag.
Homerun.
Het speelgoedkanon.
Het scorebord wordt gek door de line drive.
We selecteerden honkbalkaarten en creëerden 'n team…
…met als einddoel onze eigen World Series.
Dit was voordat de Nerf-bal werd uitgevonden en alles veranderde.
Soms was er een flinke knokpartij.
De volgende is Boog Powell.
Genoeg.
Ten aanval.
Ik vergeet nooit de kinderen uit de buurt.
Er was Larry, die ernstig last had van ringworm.
Iedereen leek om de beurt het kind met het gips te zijn.
Er was Byron, de zoon van een NASA-wetenschapper…
…en de lokale pyromaan met een scheikundedoos…
…die altijd raketachtige aandrijfsystemen bouwde.
Soms zette hij een sprinkhaan in de pilotenstoel.
Drie, twee, een.
o, Susanna
waarom huil je niet voor mij…
Er was Tony, de geestige wijsneus die voor problemen zorgt.
…een banjo op mijn knie
Z'n specialiteit was de teksten in de muziekles veranderen.
Ze gingen van traditioneel naar, uiteraard, stout.
Old Dan Tucker was een machtig man
hij waste zijn gezicht in een braadpan
hij kamde zijn haar met een karrenwiel
hij stierf door tandpijn in zijn…
Ballen.
Stan, Tony, ga in de gang staan.
Een nadeel als kind in dit tijdperk…
…was dat ze het een goed idee vonden om kinderen te trainen als dieren…
…met voortdurende herinneringen aan wat slecht gedrag was.
Je was altijd een foutje verwijderd van een pak slaag…
…van de volwassenen in je leven.
Ouders, directeurs, coaches…
…zelfs de ouders van vrienden met hun handige…
…'je mag mijn kind slaan en ik het jouwe'-afspraken.
Niemand was enger dan onze directeur…
…Magere Hein zelf…
…Mr Cowan.
Zijn jullie hier om disciplinaire redenen?
Alweer.
Volg mij.
Nee. -Oké. Terug naar de klas.
Tony, Stan…
…kom hier.
Het paste bij de tijden. Het leven was goedkoper.
We waren allemaal vervangbaar, en niemand dacht diep na over veiligheid.
Bijvoorbeeld, hier rijden we over de snelweg aan 112 km per uur…
…met 'n laadbak vol kinderen op weg naar het strand.
Niemand stond erbij stil…
…dat we met 'n kleine botsing of kanteling verkeersslachtoffers werden.
Allemaal ijslolly's halen bij het zwembad kon een ramp worden.
Iets in de bevriezingsmethode had ze in droog ijs veranderd…
…en ze bleven plakken aan onze tong.
Het zwembad in onze buurt had vaak ook te veel chloor…
…en deed ieders ogen branden.
Ze hadden de chemische dingen nog niet onder de knie.
Het kwam niet in ons op dat wat ze deden schadelijk kon zijn.
We waren de laatste van twee generaties kinderen…
…die het leuk vonden…
…om die DDT-uitbrakende wagens te achtervolgen.
Het was niet ongewoon om thuis te komen…
…bij een huis dat volledig was vergast met gif…
…om die sporadische kakkerlak te doden.
En kijk naar de unieke motivatietechniek van mijn honkbalcoach.
Voor elke fout die je beging in het vorige spel…
…stond je voor drie teamgenoten…
…die je als vuurpeloton wilden raken met de bal.
Mijn strategie was die van de beste werper te vangen…
…een te ontwijken en te hopen dat de andere miste.
Dan kon je het overleven.
Ja. Tussen al het plezier leken straffen, pijn of letsels nooit ver weg.
Zoals dit spel, Rode Rover.
Rode rover, laat Stan erover.
Rode rover, laat Ronnie erover.
We speelden bepaalde spelletjes tot er zoiets gebeurde.
Dan bereikten we een nieuw niveau van volwassenheid…
…en was het tijd om te stoppen en 'n nieuw spel te kiezen.
Als het geen honkbal, rugby of basketbal was…
…gingen we op fietsavontuur.
We konden allemaal goed fietsen herstellen, vooral platte banden.
En bij elke langere autorit leek…
…het verwisselen van een lekke band te horen.
Misschien omdat er nog geen radiaalbanden waren…
…en het nog geen goede banden waren…
…of doordat pap graag tweedehandsbanden kocht.
Ooit overwogen een nieuwe band te kopen?
Dan past hij niet bij de andere drie… -En dat zou er gek uitzien, Steven.
We hadden allerlei buurtspelletjes, afhankelijk van wie er speelde.
Als er veel meisjes waren, meestal de zussen van de jongens…
…was er een spel genaamd Standbeeldmaker…
Kijk uit.
…waarbij je moest zeggen waar je een standbeeld van was.
Pannenkoek.
Een feniks.
Een golf.
Astronaut.
's Avonds verhuisden de spelletjes naar binnen of op de veranda.
Zo veel klassieke bordspelen.
Vijf, zes, zeven…
Soms, als m'n ouders 'n feestje gaven en andere gezinnen langskwamen…
…zetten we andere spelen op zoals appels happen.
Kijk en leer.
Nieuw wereldrecord, hier en nu.
Drie, twee, een, start.
Greg ontdekte een manier om altijd te winnen.
Hij was zo dominant en onvermurwbaar dat we stopten met spelen.
Zo doe je dat.
Hoewel mijn drie zussen meestal de oppositie waren…
…hadden ze ook enkele voordelen.
Vicky werkte bij Baskin-Robbins, het revolutionaire ijssalon…
…dat een verbijsterende 31 smaken aanbood, en ze kreeg twee gratis bollen per shift.
Ik wil de bananen-noten-toffee.
Goede keuze.
De eerste twee of drie maanden at ze ze natuurlijk zelf.
Maar uiteindelijk werd ze ijs beu en gaf ze ze weg…
…dus je wilde er zijn als ze stopte met werken.
Bedankt.
Moet ik raden welke smaak ik serveer voor m'n rit naar huis?
Gewoon…
Je mag het zeggen. -Vanille, graag.
Vanille? -Ja, vanille.
Je wilt vanille? -Ja.
Van alle smaken wil je… -Ja.
Schep het gewoon. -Oké. Ja.
Volgens mij nam m'n broer Steve nooit 'n andere smaak dan vanille.
Zonde van al die exotische smaken natuurlijk, maar…
…ik bewonderde zijn tevredenheid en consequentheid wel.
Mijn zussen zetten thuis de toon op muzikaal vlak…
…en samen zorgden ze voor een breed gamma.
De jongste hield van wat er ook populair was.
Ze luisterde naar haar lp van The Archies, 'Sugar Sugar'…
…steeds opnieuw.
The Archies waren stripfiguren…
…maar toch hadden ze de grootste hit van 1969.
Oké.
De laatste keer, oké?
Prima. -Ik heb er genoeg van.
M'n middelste zus, Jana, hield van The Monkees, en nu ik eraan denk…
…zowat elke groep met leuke jongens.
Mijn smaak, laten we zeggen, rijpte.
Naar Herb Alpert, bijvoorbeeld.
Of toch een specifieke albumhoes van hem.
Vicky had natuurlijk de coolste muzieksmaak…
…en leerde ons graag de diepere betekenissen van de liedjes.
De ware betekenissen zitten verborgen…
…en we moeten ze ontcijferen, zoals 'Lucy in the Sky with Diamonds.'
LSD.
Het is duidelijk voor wie 't weet, maar normale mensen snappen 't niet.
O, god. Zet het uit.
O, nee. -Oké.
O, Jana.
Jana had altijd ongelukjes.
Ze werd als eerste gehecht, brak als eerste een been.
Dingen overkwamen haar gewoon.
Het leek veel extra werk om een meisje te zijn.
Steil haar was de look waar iedereen toen voor ging…
…maar het was moeilijk in het vochtige Houston.
Dit was voor alle haarproducten en haardrogers.
De krulspelden waren toen zo klein dat ze blikjes sinaasappelsap gebruikten.
Mijn zussen waren veel inventiever en veel dramatischer.
Ouija, ben je bij ons?
JA - OUIJA - NEE
Ja. -O, mijn god.
Dat is goed.
Heeft Robert een oogje op me?
Ja.
In onze slaapkamer waren Steve, Greg en ik het erover eens…
…dat Raquel Welch de ultieme vrouw was.
Ze was te zien in films als One Million Years BC…
…Fantastic Voyage en Bandolero.
Steve had wat Playboys verborgen onder het bureau.
We ontdekten nooit welke zus ons verraadde.
De radio stond altijd aan en speelde hits.
Een van m'n favorieten was 'In The Year 2525'…
…met z'n onheilspellende dystopische toekomst.
Veel meisjes hadden liedjes met hun naam erin.
Er was één bekend nummer met 'n jongensnaam…
…maar hij heette Sue.
mijn aderen stolden, en ik zei
'mijn naam is Sue
hoe gaat het ermee?
nu ga je sterven…'
We waren dol op het einde waar ze een scheldwoord wegpiepten.
het grind in je maag en het spuug in je oog
want ik ben de piep die je Sue noemde
Dit was het hoogtepunt van het tijdperk van neptelefoontjes…
…meer dan tien jaar voor nummerweergave. We deden de simpele, zoals…
Heb je Prince Albert in een blikje?
Laat hem er dan maar uit.
En de veel uitgebreidere…
Hallo, dit is Tommy O van KRB en Raad Dat Liedje.
Met wie spreek ik?
Ik heet Martha.
Martha? Dit is je geluksdag, Martha.
In onze jackpot zit $285, en dat is allemaal van jou…
…als je dit liedje kunt raden nadat je er vijf seconden van hoorde.
Ben je klaar?
Ik denk het.
Raad dit liedje.
Martha, kun je dat liedje raden?
Is dat 'Wichita Lineman'?
Ja. 'Wichita Lineman.' Je hebt gewonnen.
Jana, neem op. Zeg dat we eten.
Wie is dat? -Zo onbeleefd.
Omgekeerd had pap het antwoord…
…toen ons gezin voortdurend het doel was van een grappenmaker.
Hij is 't weer.
Ik heb iets voor dat ettertje.
Hallo?
Dat is erg interessant.
Luister goed.
Pap.
Dat scheurt z'n trommelvlies wel.
Ik had wat medelijden met die grappenmaker.
Paste de straf wel bij de misdaad?
Wanneer we zelf niet honkbalden…
…waren we bij het veld om onze vrienden te zien spelen…
…en te klooien en uitballen achterna te zitten.
Breng die uitbal terug voor gratis schaafijs.
Ik wil aardbeien. -Dat is een uitbal.
En… een Chick-O-Stick.
Hier is de jouwe.
En de jouwe.
Bedankt, meneer.
Je kreeg ook gratis schaafijs als je een zak afval opraapte.
Ik vertrouw in God. Ik hou van m'n land en respecteer haar wetten.
Ik speel eerlijk en strijd om te winnen.
Maar winnen of verliezen, ik doe altijd mijn best.
Kijk naar de vlag op het middenveld terwijl we onze nationale hymne spelen.
Ik was zo ontroerd door de honkbaleed en de nationale hymne…
…dat ik winst of verlies niet belangrijk vond.
Dat gevoel duurde meestal tot de eerste pitch van het spel.
Er was natuurlijk geen betere babysitter dan drie films in de Majestic…
…wat, ondanks z'n naam, een sjofele bioscoop was.
Ik herinner me een vertoning met de sciencefictionfilm Countdown…
…waarin we de maan bereiken…
…en ontdekken dat de Russen er ook waren…
…maar natuurlijk gestorven waren in 'n noodlanding.
Als gebaar plaatst de Amerikaanse astronaut de vlaggen…
…van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.
Nu een gekke wereld.
En dan waren er twee enge films.
The Frozen Dead, waarin een gekke nazi-wetenschapper…
…bevroren nazi-leiders tot leven wil wekken.
En It…
…waarin een gestoorde museumassistent, gespeeld door Roddy McDowall…
…een 16de-eeuwse golem tot leven wekt door een rol in z'n mond te stoppen.
Hij is onverwoestbaar volgens de profetie…
…en wordt z'n handlanger in moord en veel chaos.
Dood hem.
De film eindigt als de golem de zee in wandelt.
Er waren toen geen vervolgfilms…
…dus voor zover ik weet wandelde de golem er nooit meer uit.
Ik vergeet nooit het oudejaarsfeest van m'n ouders…
…toen het dat beslissende jaar 1969 werd.
De volwassenen feestten binnen.
De meesten van ons waren in de tuin waar de vuurpijloorlogen woedden.
Byrons pyromanie…
…had een nieuw hoogtepunt bereikt met een groot stuk rioolbuis…
…een kleine explosie…
…en een vlammende softbal door de lucht.
Zijn jullie klaar om af te tellen?
Oké, daar gaan we.
Tien, negen…
…acht, zeven…
…zes…
…vijf, vier…
…drie, twee, een.
Gelukkig nieuwjaar.
Een goed punt om terug te keren naar waar we gebleven waren.
Ja, lach maar.
Dit zeiden ze tegen mij…
Goed zo, Stan. Je bent niet flauwgevallen.
Geen zorgen om het braken.
Elke astronaut, van John Glenn tot Neil Armstrong, kotst.
Toch de eerste keer.
Hoewel mijn jeugd dus redelijk normaal was…
…was m'n tijd bij NASA dat zeker niet.
Ik belandde in een intense training.
Deze heette de Vomit Comet.
Ik vond een zesde zwaartekracht leuk…
…maar het was als leren bewegen met 'n nieuw lichaam.
Er was veel schoolwerk. Niet spannend, maar noodzakelijk, denk ik.
Onderwatertraining was uitgevonden door Buzz Aldrin…
…na de mislukte Gemini-ruimtewandeling.
Het was best eng.
Ze hadden allerlei overlevingsscenario's…
…om aan te denken, in te trainen en voor te plannen, voor het geval.
Van stranden in een jungle tot ploeteren door een woestijn.
Je moest kleren en een beschermhoes kunnen maken van je parachute.
Ik dacht dat als dit m'n lot zou worden…
…dat m'n laatste zorg zou zijn, zoals in zo'n Twilight Zone -aflevering.
Toen m'n training erop zat, kreeg ik een spoedcursus…
Vast niet de beste term ervoor.
…over het besturen van alle aspecten van wat men nu…
…Apollo 10 1/2 noemde.
Eerst leerde ik elk besturingssysteem, zelfs geblinddoekt.
Hoogte?
Check.
Event timer?
Check. -Temp in?
Check.
Simulatie was één ding…
…maar om te laten zien hoe het voelde om in een zesde zwaartekracht te landen…
…creëerden ze dit monster. Het Lunar Landing Training Vehicle…
…of LLTV.
Neil Armstrong was bijna gestorven toen hij het probeerde te landen.
Hij sprong eruit, seconden voor het crashte en ontplofte…
…en ging lunchen alsof er niets was gebeurd.
Dat was Neil. Altijd een koele kikker.
Nadat je alles geleerd had over het schip, was het tijd voor geïntegreerde simulatie.
Kranz, Bostick en iedereen was in het controlecentrum…
…ik was in de simulator…
…en we werden allemaal getest door de simulatiesupervisors.
Die stemmen achter 'n doorkijkspiegel.
Lek gestart in CSM-voortstuwing.
S-IVB-motor stilgevallen tijdens afbreekmodus, overlapping.
Ze stonden bekend als kortweg 'simsups'.
Ze zaten achter hun donkere raam in het controlecentrum…
…en verzonnen de meest diabolische scenario's denkbaar.
Zodat je klaar was, wat er ook gebeurde in de ruimte.
Tijdens het Gemini-programma veinsde een vluchtleider een hartaanval…
…om te zien hoe iedereen reageerde.
Iedereen haatte hen.
Oké, laatste simulatie.
Doe dit goed, land veilig, en we stoppen voor vandaag…
…hopelijk op tijd voor een biertje bij de Singing Wheel.
Cola voor jou, Stan.
Doe mij maar Tang.
Oké. Je mag afdalen.
Motor start. 10% stuwkracht.
Ziet er goed uit.
Doe maar vol gas.
Vol gas.
Driehonderd meter.
Ik krijg een 1201-programma-alarm.
1201? Bales, wat is dat? -Wacht even.
Tweehonderd meter.
'Computer overbelast. Kan taak niet uitvoeren.'
Alle systemen lijken in orde.
Jack, wat gebeurt er?
Het is een reddingsalarm. De computer is overbelast.
150 meter. Bij mij lijkt alles prima.
120 meter.
Wacht.
1202-alarm.
1202?
Ik zie niets dat mis is, maar dit is niet goed. Tijd om af te breken.
Er is iets mis met de computer. Afbreken.
Breken we de vlucht af?
Vlucht afbreken. -Verdomme. Afbreken.
Dit was geen afbreken.
Als je de handleiding aandachtiger las…
…wist je dat je moest doorgaan met de landing.
Nu hebben we astronauten die terugkeren met de staart tussen de benen…
…een miljard dollar belastinggeld weg…
…en plaatsen op de eerste rij als de Russen…
…hun vlaggen daar planten in augustus.
Ben je blij?
Toen ik er echt was, klaar voor lancering…
…was ik kalm omdat het voelde alsof ik 't al had gedaan.
Ze hadden me gevechtsklaar gemaakt.
Ik was meer opgewonden dan nerveus.
Misschien te kalm.
Ben je klaar?
Klaar.
Het was op en neer naar de maan.
De geheime missie van Apollo 10 1/2 verliep vlekkeloos.
Het was alsof het nooit gebeurd was. Geen krantenkoppen. Geen optocht voor mij.
Niemand mocht het weten, zelfs m'n familie niet.
Toen Apollo 11 op 16 juli opsteeg en vier dagen later op de maan landde…
…keek ik op tv, net als iedereen op aarde.
Voor mij voelde het als een soort droom.
Ik was de enige persoon op aarde die wist wat ze meemaakten.
Alsof ik daar was bij hen.
Maar dat was ik niet.
Ik was hier.
Zie je die Saturnus V?
Ze zetten hem op een boot in Huntsville, waar ze hem bouwden.
Dan gaat hij naar Tennessee en Ohio, en verder naar Mississippi.
Door de Golf van Mexico, rond Florida, en ze leveren hem af in Cape Kennedy.
Als hij hierheen zou komen, moet je rechts afslaan bij de Golf…
…dan is het Galveston Bay, dan Clear Lake…
…en dan konden we over NASA Road 1 wandelen en hem daar oppikken.
Heb je daar de leiding over?
Als dat geen verzending en ontvangst is, wat dan wel?
…Eastern Time. Die enorme raket van 36 verdiepingen hoog…
Maar nee, Kyle in Florida regelt de meeste details.
Nog 34 minuten, als alles goed gaat.
Astronauten kerngezond volgens het verslag…
…terwijl ze wachten op de lancering van Apollo 11.
De systemen van het ruimteschip lijken perfect in orde bij de laatste controles.
Het weer is goed…
…en het lijkt erop dat de mens deze ochtend vertrekt…
…op dit grote avontuur om eindelijk op de maan te landen.
Ben je nerveus?
Nee, niet echt. -Waarom zou pap nerveus zijn?
Ben ik niet.
Je pap maakt hier ook deel van uit.
Net als heel veel mensen.
…we hebben geen taal om dit te beschrijven.
Hoe zeg je nog 'zo hoog als de lucht'? 'Naar de hemel reiken.' Wat betekent dat?
Lijkt de maan vreemd en veraf?
Niet echt. Er zijn dingen die nog verder weg zijn.
Nu denk ik aan het volgende. Mars en verder.
Denk je al aan Mars en verder? We zijn nog niet eens op de maan.
Dat is vast de aard van sciencefictionschrijvers.
We gaan verrassingen vinden op de maan.
Misschien niet op deze eerste vlucht, maar uiteindelijk.
Geen idee of er een grote, zwarte monoliet op ons wacht.
Een verwijzing naar 2001…
Stan. Kom hier. Ze gaan lanceren.
De motoren die die stuwkracht genereren…
…hebben een gecombineerd vermogen van 543 straaljagers.
Ze verbranden 2.570.000 liter brandstof…
…wat overeenkomt met 98 tankwagons…
…de capaciteit van een watertank van een kleine stad.
Hun draagraket weegt evenveel als de onderzeeër Nautilus.
Bij de lancering bereikt het lawaai 120 decibel…
…vergelijkbaar met acht miljoen hifi-sets die tegelijk spelen.
Vluchtleiders, geef ga/ga niet voor de lancering.
Vluchtleiding. -Ga.
Oké. Retro. -Ga.
FIDO. -Ga.
Controle. -Ga.
Telcom. -Ga.
GNC. -Ga.
Vluchtchirurg. -Ga.
CapCom, we kunnen verdergaan.
Nog zestig seconden.
Zoals gemeld, het voelt goed. Nog 25 seconden.
Opzij. Je hoofd zit in de weg. -Nog 20 seconden.
Ja, kom op.
Nog 15 seconden.
Begeleiding is intern. -Wat lager.
Twaalf, elf…
…tien, negen… Ontstekingsprocedure start.
…zes, vijf…
…vier, drie…
…twee, een…
…nul. Alle motoren draaien.
Lancering.
We zijn gelanceerd.
Het gebouw schudt.
We krijgen de turbulentie die we gewoon zijn.
Wat een moment. De mens onderweg naar de maan.
Ziet er goed uit. Precies in het midden.
Het ziet er voorlopig een goede baan uit, toch, Wally?
Heel goed.
Anderhalve kilometer van de baan.
Vijf, zes kilometer.
669 meter per seconde.
Alles viel op z'n plek.
Zie je hem nog? -Ja, inderdaad.
Voorbereiden op eerste afscheiding. -Ziet er goed uit.
Deze geweldige bikini is gemaakt door een papierbedrijf.
Confil is fantastisch.
Het is op één manier als papier. Zo goedkoop dat je het kunt weggooien.
Nou, dat gezegd zijnde…
Ik heb dingen te doen.
Dit is de koffie.
Het geeft er niet om dat 't er anders uitziet.
Het komt door hoe koffie…
Jethro Bodine roept de ruimtemensen op via telepathie.
Je zoekt vast 'n groot aards brein om mee te nemen naar Venus of Mars of zo…
Dat zijn vast marsmannetjes.
Wat zeggen ze? -Oké, wacht even.
Wat is dit voor onzin? Jethro.
Waar is het verslag?
Deze derde fase…
Kom op. Het is een historische dag.
…en 47 seconden om hun snelheid te verhogen…
Historisch saaie daag.
Pardon? -…om hen op weg naar de maan te zetten.
Niets.
Achtduizend meter per seconde.
De verbranding gaat goed.
Ontsteking kwam exact op het verwachte moment.
Blijkbaar is de volle stuwkracht gecontroleerd.
Telemetrie en radar beide degelijk.
Snelheid nu hoger dan 10.840 meter per seconde.
Hoogte één, zeven, zeven zeemijl.
Je bent nu uit de baan, Stan.
Ze lijken de Apollo niet rechtop te krijgen.
Een motor uitgeschakeld. We hoorden niets van het ruimteschip.
Deze minuten maken ons erg bezorgd.
Apollo 10 1/2, dit is Houston. Hoor je me?
Ontvangen, Houston. Dit is Apollo 10 1/2.
Dat was een geweldige rit.
Begrepen, Apollo 10 1/2. We geven het door.
Zo te zien ben je goed op weg.
Dat was het begin van mijn trip naar de maan.
Ook al reisde ik aan 12.000 kilometer per uur…
…het leken toch drie en een halve erg lange reisdagen.
Drie, twee…
Het verslag ging natuurlijk door op tv, en de toenemende anticipatie…
…van wat er over enkele dagen zou gebeuren was alomtegenwoordig.
Maar enkele dagen naar de maan vliegen is lang.
En het was zomer. -Dark Shadows begint zonder ons.
Dag. Tot morgen.
Die avond gingen we naar de drive-in.
We zetten paps typische besparingsplan in. -Vier volwassenen. En twee van hen…
…zijn kinderen jonger dan 12 jaar…
…dus als ze jonger dan 12 zijn, is dat gratis.
Oké. Dat is $6.
Geloof het maar.
Kom op.
O, jee.
We willen Hellfighters zien. -Nee, geen film met het woord 'hel'.
Het is met John Wayne. -Ik wil Swiss Family Robinson zien.
Blijf dan hier en kijk naar Swiss Family Robinson.
We gaan naar Hellfighters.
Oké, prima. -Goed, prima.
De auto blijft bij Shakiest Gun in the West, Swiss Family Robinson.
Kom terug als het afgelopen is.
Ja, pap. -Oké.
Wat zei hij net? -Kom terug als het afgelopen is.
Bedankt.
Wacht. Maak het je gemakkelijk.
O, ja. Dat is echt goed.
Het was altijd leuk om rond te zwerven.
We zochten koppeltjes die zoenden in hun auto's.
De beste weggever was een auto met een knipperend remlicht.
Dit was de laatste fase van de kindertijd waarin ik rustig in slaap viel in de auto.
Je kon wegdromen, wetende dat alles in orde was.
En de volgende ochtend werd je wakker in je bed.
In de ruimte was het wat eenzamer.
De volgende dag gingen we naar het strand in de truck van 'n vriend.
Het was een rit van een uur.
Galveston. Dat was het enige strand dat we kenden.
Maar het was altijd zo leuk, ongeacht de auto's en zanderige hotdogs.
Gewoon door het water in te gaan riskeerden we al ons leven…
…want er was een onderstroom die je onder water trok…
…om je ergens in Louisiana los te laten.
Als dat niet gebeurde…
…dreven er overal kwallen rond, klaar om je te steken…
…en zeepokken op de palen die uit het water staken…
…klaar om je aan stukken te scheuren.
Er leek altijd een olielek te zijn…
…ergens in de Golf van Mexico, waardoor er overal teerbolletjes waren.
Aan 't eind van de dag maakten we onze zwarte voeten schoon met benzine.
Door de maanmissie waren er die dagen…
…allemaal klassieke sciencefictionfilms op tv.
De meest memorabele was…
…de versie van 1950 van Rovert Heinleins Destination Moon…
…die bijna 20 jaar op voorhand…
…zoveel voorspelde van wat er gebeurde in 1969.
Ongelooflijk wat hij allemaal juist had.
De eerste mislukte lancering.
Een Texaan die alles hier wilde bouwen.
Ik zeg alleen dat we het beter in Texas bouwen.
G-krachten.
Gewichtloosheid.
Kijken naar de aarde.
Wat doe je? -Wat doe je?
Janis Joplin is op Dick Cavett.
De film is nog niet eens afgelopen.
De jongens domineerden de tv de hele avond. Onze beurt.
Mag ik je in vuur en vlam zetten?
Dat is mijn favoriete zanger. Hoe wist je dat?
Ik denk het niet. -Blijkbaar niet.
Ik zou er zelf tegen gewed hebben…
Stan. -Nee.
Naar buiten komen en in de muziek komen, tot op de bodem gaan van muziek…
…en niet aan de oppervlakte blijven zoals de meeste zangeressen.
Ik denk dat ze… aan de oppervlakte van de melodie…
…en niet in het gevoel van de muziek komen.
Dat antwoord is voldoende.
Een groot deel van de volgende dag, zoals zoveel hete zomerdagen…
…waren we bij het zwembad.
We hadden onze duikspecialiteiten.
Voor mij waren het het knipmes…
…het bommetje en de minder bekende predikantenstoel.
Greg kon goed z'n eigen duiken creëren.
Het hoogtepunt was waarschijnlijk de Frito pie als lunch…
…wat een zakje Fritos was, aan de zijkant opengesneden…
…met een hoop chili erbij.
Toen ik in een baan om de maan kwam…
…reisde ik aan 3680 kilometer per uur…
…en rond een hemellichaam waar nog nooit een aardbewoner op stond.
Ik keek naar beneden toen ik over de Zee der Rust kwam.
Ze zag er niet zo rustig uit, vond ik.
Waar zou ik landen?
Hallo. Ik ben Johnny Cash.
Toen we die avond thuiskwamen, keken we naar The Johnny Cash Show.
Dames en heren, The Monkees.
Ze zijn het echt. Davy is zo leuk.
We waren naar huis gesneld omdat The Monkees er zouden zijn.
Er waren Micky, Davy en Mike, maar waar was Peter?
Later zong Joni Mitchell een duet met Johnny.
Ze heeft zo'n interessante stem.
Ze is zo'n veelzijdig kunstenaar. Ze schildert ook.
Dan kwam de grote dag. 20 juli 1969.
Ze zouden in de namiddag op de maan landen…
…en er 's avonds op wandelen.
Pap had een verrassingsoptie voor ons.
We hebben tickets met korting gekregen voor AstroWorld…
…maar ze zijn enkel vandaag geldig. Dus je mag gaan, uiteraard…
…of je kunt bij ons blijven en kijken naar het nieuws van de maanlanding.
AstroWorld.
Missen we de landing dan niet?
Ze wandelen pas later vandaag, dus dan ben je thuis.
Weet je wat, we stemmen. Vicky, wat doe je vandaag?
Ik werk tot vijf.
Steve? -Ik doe enkele tuinen.
Natuurlijk.
En jullie vier?
Wie wil er naar AstroWorld? -Ja.
Niemand kon 'n trip weigeren naar AstroWorld, de meeste geweldige plek.
Het was een enorm pretpark tegenover de Astrodome…
…en Houstons versie van Disneyland.
Een plek van non-stop avontuur en opwinding.
Alles leek 'astro' te zijn. Het Astrowiel.
De Astronaald.
Astroweg.
Er was de Zwarte Draak.
De Bamboeglijbaan.
En de Tollende Autobaan.
De Lost World-jungleboottocht bevatte alligators…
…en inboorlingen die pijlen op je afvuurden.
Onze gebruikelijk strategie was om er te zijn als de poorten openden…
…en naar de Alpinesledetocht te rennen achteraan het park.
Het was de populairste attractie.
Misschien kon je er enkele keren op…
…voor de rijen te lang werden en je 45 minuten moest wachten.
De attractie was opwindend.
Er was 'n grote waterval.
Een lawinekamer.
Een echotunnel waar je iets riep en het opnieuw hoorde in de volgende grot.
Hallo toekomst. -Davy Jones voor eeuwig.
Ik mis je.
Hallo toekomst.
Davy Jones voor eeuwig.
Ik mis je.
En het leidde tot een gekke finale.
Je ging rustig verder…
…dan kwam je om de hoek, het wagentje vertraagde…
…en je besefte dat je…
…een donkere, onheilspellende mijnschachtopening in de bergwand inging.
Net als je dacht dat alles weer normaal was…
De verschrikkelijke sneeuwman zat vast op de toneelschool.
We zagen hem eens tijdens een rookpauze.
Faker.
We gaan binnenkort uit de lucht en komen zeker terug.
Het is veertig minuten voor de landing op de maan…
…en negen minuten voor we iets moeten horen…
…van de capsule die langskomt tijdens de 14de omwenteling van de maan.
De landing is niet zo simpel als het klinkt.
Ze komen binnen langs enkele hoge punten…
…voor ze neerkomen op een redelijk vlak punt op de maan.
Het moeilijke is om zo dichtbij te komen en dan te moeten vertrekken…
…na zoveel werk.
Dit is waarschijnlijk de grootste druk die 'n bemanning ooit zal voelen.
Ze rollen naar de ramen-omhoog-positie.
AFDALING 14.000 M
We moeten 'ga' hebben voor we starten.
Ga/ga niet voor afdaling. Retro. -Ga.
FIDO. -Ga.
Controle. -Ga.
Telcom. -Ga.
GNC. -Ga.
Eecom. -Ga.
Je mag verdergaan met de afdaling.
Nog een belangrijke mijlpaal.
Hoogte 12.000.
Ik krijg een programma-alarm. 1202-alarm.
Begrepen. 1202. We horen het. We gaan door met dat alarm.
…samenkomen op Delta-H. -We hebben snelheid.
Wat is dat alarm, Wally?
Het is een geval dat blijkbaar gewoon een…
TIJD TOT MAANLANDING
…functie is.
Het verschijnt op de computers. -Het ziet er goed uit.
Dit is tenminste leuker dan de simulator.
Oké, begrepen.
Ze kunnen de landing staken…
Het duurt nog maar enkele minuten.
We zitten aan 230 meter per seconde.
We hebben nog landingsradarbegeleiding.
Gaat snel naar beneden.
230 meter per seconde. Onderweg naar beneden.
Hoogte 1280.
Je mag landen, Eagle.
Begrepen.
900 meter.
We gaan. 600 meter, 47 graden.
Begrepen, Eagle. Ziet er goed uit. Ga maar.
Hoogte, 500.
Vierhonderd.
Ziet er goed uit.
Ze kunnen hun terrein goed zien.
Dit is het kritieke moment. Ze gaan zweven. Ze gaan beslissen.
230 meter.
Het ziet er goed uit.
165 meter.
Alle data komt geweldig binnen. -30 meter. Neer bij vijf.
Grote krater. Erg rotsachtig.
Nou…
…je zult de besturing moeten overnemen en zelf landen.
Zestig seconden. -Zestig seconden.
Lichten aan.
Neer twee en een half. Voorwaarts.
Twaalf meter.
Het wordt stoffig.
Tien meter.
Grote schaduw.
Ziet er goed uit. Een halve omlaag.
Hel naar voren.
Niet vlak? -Niet vlak.
Minder dan 20 seconden brandstof.
Voorwaarts. Naar rechts uitwijken.
Contactlicht.
Motor is gestopt.
Motor uit.
-We zijn thuis.
4-13 is er.
Mens op de maan.
We horen je. Ben je neer?
Houston, dit is Tranquility Base.
De Eagle is geland.
Begrepen, Tranquility. We horen je op de grond.
Een hoop jongens gingen blauw worden. We ademen weer. Bedankt.
O jee.
Jeetje. -We gaan even druk in de weer zijn.
Dat is erg goed.
Tjonge.
We waren hoog in de lucht in de Astroweg toen we het hoorden.
Ze zijn geland. -Ze zijn op de maan.
Cool. Het is hen gelukt.
Ja, inderdaad.
Het is gelukt. Ze zijn geland op de maan. -Ja, ze zijn er.
Ze waren op de maan, maar niemand wist wanneer ze zouden wandelen…
…dus we bleven in de buurt, aan het scherm gekluisterd.
The Times zei gisteren dat Mr Nixon dit gebruikte…
Het is vergeten, maar veel mensen hadden toen een probleem…
…met hoeveel naar de maan gaan kostte.
Wat we anders konden doen met het geld en waar het voor stond.
…meer zoals Spanje in de 15de eeuw. We ontdekken 'n nieuwe wereld.
Maar hebben we niet onze eigen inquisitie in Vietnam…
…in naam van anti-communisme…
Wat doet zij op tv, uitgerekend vandaag?
Wie bracht haar op tv?
De telefoons staan vast roodgloeiend bij CBS.
Ze ziet er cool uit. -Haar haar is geweldig.
Als je naar Cape Kennedy kijkt, zie je dat er veel armoede is.
Kijk naar het Houston Center…
…en minder dan vier procent van de werknemers is zwart…
Klopt dat, pap?
Hoeveel zwarte kinderen zitten er in je klas? Eén? Natuurlijk klopt het.
…is verontrustend.
Wanneer gaan ze op de maan lopen? -Ja, waar wachten ze op?
…wat de wetenschap betreft.
Geld dat verspild is, vind ik, om op de maan te raken…
…kon arme zwarte mensen te eten geven in Harlem en overal in dit land.
Dus vergeet de maan. Breng wat geld naar Harlem.
Juist.
Zoals dr. Paine zei over de eerdere Apollovlucht…
…was dit een triomf voor de normale mens.
Dat is vast een reden waarom mensen dit wat wansmakelijk vinden…
Na de dag in AstroWorld…
…was het moeilijk je ogen open te houden bij de reportage.
We moesten zoveel wachten…
…terwijl de astronauten hun pakken aantrokken…
…en de druk in de cabine verdween.
Ik voelde hun pijn.
Maar ik dacht ook aan alle jaren van dromen en inspanningen…
…die over enkele minuten realiteit werden.
Hé. Ze komen eruit.
Dat is goed.
Hij ziet niet waar hij heengaat. Hij komt er achterwaarts uit.
Hij wilde niet… -Je doet 't prima.
…blijven hangen aan de zijkant.
Pak en rugzak zijn gevoelig.
Houston, ik sta in de portiek.
Begrepen, Neil.
We krijgen beeld op de tv. Nog drie stappen, dan een lange.
Oké.
Daar is hij. Er komt een voet van de treden.
We zien je nu van de ladder afdalen.
Ik ben onderaan de ladder.
De LEM-voetsteunen zijn slechts enkele centimeters ingedrukt…
…ook al lijkt het oppervlak erg fijnkorrelig te zijn…
…als je in de buurt komt. Bijna een poeder.
Kijk naar die beelden.
Ik stap nu van de LEM.
Armstrong is op de maan. Neil Armstrong.
Daar is hij.
Achtendertigjarige Amerikaan staat op het maanoppervlak.
Jawel.
Een kleine stap voor de mens…
…een grote sprong voor de mensheid.
Het oppervlak is fijn en poederachtig.
Ik kan het losjes optillen met mijn teen.
Het plakt in dunne laagjes…
…net houtskool in poedervorm, aan de…
…aan de zool en zijkanten van mijn laarzen.
De voetstappen van mijn laarzen en de sporen…
…in de fijne zanddeeltjes.
Kijk die stuiterende stap.
Kan ik eruit komen?
Over heel nonchalant doen gesproken. Ja.
Dat ziet er leuk uit. -Oké, dat is goed.
Ben je klaar?
Prachtig uitzicht. -Dat is geweldig.
Prachtig uitzicht hier.
Prachtige verlatenheid.
We kunnen de voetstappen zien, de mens die voetstappen zet op de maan.
Zonder atmosfeer daar, geen wind, geen regen om ze weg te slijten…
…kunnen ze daar best lang blijven.
Houston, Columbia op de high-gain, over.
Begrepen. De EVA gaat geweldig vooruit. Ze plaatsen nu de vlag.
Ze hebben de vlag geplaatst, je ziet de Amerikaanse vlag.
Je ziet de Amerikaanse vlag op het maanoppervlak.
Prachtig. Gewoon prachtig.
De zogenaamde kangoeroesprong.
Ze worden best speels daar.
Tranquility Base, dit is Houston. Komen jullie allebei voor de camera?
De president van de Verenigde Staten wil enkele woorden tegen jullie zeggen.
Dat zou een eer zijn.
Ik spreek jullie via de telefoon in de Ovale Zaal in het Witte Huis…
…en dit moet zeker het meest historische telefoongesprek ooit zijn.
Ik kan niet zeggen hoe trots we zijn op wat jullie hebben gedaan.
Dit moet de trotste dag uit ons leven zijn.
Door wat jullie hebben gedaan…
…maakt de hemel nu deel uit van de wereld van de mens.
Terwijl je met ons praat vanuit de Zee der Rust…
…inspireert het ons om onze inspanningen te verdubbelen…
…voor vrede en rust op aarde.
Voor één onbetaalbaar moment…
…in de geschiedenis van de mens…
…zijn alle mensen op aarde werkelijk één.
Eén in hun trots in wat jullie hebben gedaan…
…en één in onze gebeden dat jullie veilig terugkeren naar de aarde.
Oké. Slaap lekker.
Slaap lekker.
Bedankt, meneer de president…
Slaap lekker. -Slaap lekker.
Slaap lekker, lieverds.
Slaap lekker. Tot morgen. -…hier staat geen chimpansee…
Ik ga ook naar bed. -Oké.
Steven? -Hé.
Wat een dag…
Laat hem gaan slapen. -Ik ben moe.
…een dag zoals de mens nog nooit heeft gezien.
Een dag die zich heeft afgespeeld voor onze ogen…
…door dit mirakel dat gelukkig verscheen…
…op hetzelfde moment dat de mens de ruimte verkende, de televisie.
We zagen de mannen de maan verkennen in andere geweldige beelden.
Aangezien ze komen van een half miljoen kilometer afstand…
…op het maanoppervlak…
…de mens is daar geland en heeft daar z'n eerste stappen gezet.
Ik vraag me af, Eric Sevareid…
…wat we er nog aan kunnen toevoegen.
Ze vonden daar een prachtige schoonheid…
…die ze nooit aan ons hadden kunnen beschrijven.
Het kan een schoonheid zijn die we niet kunnen doorgeven aan toekomstige kijkers.
Al duizenden jaren droomt de mens ervan op de maan te lopen.
Nu, nadat we het zagen gebeuren, nu we weten dat het gebeurde…
…lijkt het nog steeds een droom.
Een droom die uitkwam.
Greg. -Wat?
Ga naar bed.
Goedenacht.
Slaap lekker.
Proficiat. Het is je gelukt.
Het is ons allemaal gelukt. -Dat is aardig dat je dat zegt.
Was Stan wakker bij de eerste stappen?
Weet ik niet. Ze waren moe. AstroWorld heeft ze afgemat.
Ik wil dat hij z'n kleinkinderen kan vertellen…
…dat hij de eerste stappen op de maan zag.
Je weet hoe het geheugen werkt.
Zelfs al sliep hij, ooit zal hij denken dat hij alles zag.
MEER DAN 400.000 MENSEN WERKTEN AAN HET APOLLO-RUIMTEPROGRAMMA
MEER DAN 600 MILJOEN MENSEN OVER DE HELE WERELD
KEKEN NAAR DE EERSTE MAANWANDELING OP TELEVISIE
VAN 1969 TOT 1972 LIEPEN TWAALF MANNEN (EN ÉÉN KIND) OP DE MAAN
ER GING NOG NIEMAND TERUG…
NOG NIET
Ondertiteld door: Mieke Vanhengel